Web sitesi projelerinde en pahalı sorunlar genellikle tasarım aşamasında değil, proje bittikten aylar sonra çıkar. Alan adının ajansın üzerine kayıtlı olduğu, yönetici şifresinin kimsede olmadığı ya da “tasarım bizimdir, başka firmaya taşıyamazsınız” cümlesinin duyulduğu an. Bu sorunların neredeyse hepsi, iyi yazılmış bir web tasarım sözleşmesi ile baştan önlenebilir.
Bu yazı, sözleşmeyi imzalamadan önce işletme sahibi olarak hangi maddeleri aramanız gerektiğini anlatıyor. Hukuki danışmanlık değildir; büyük bütçeli projelerde metni bir avukata okutmanızı öneririz. Ama hangi soruyu soracağınızı bilmek, o görüşmeyi de kısaltır.
Kısa cevap: Bir web sitesi sözleşmesinde en az şunlar yazılı olmalı: kapsam ve sayfa listesi, teslim takvimi, revizyon sayısı, aşamalı ödeme planı, alan adı ve hostingin kimin adına kayıtlı olacağı, yönetici erişimlerinin teslimi, tasarım ve kod üzerindeki hakların devri, kabul süreci, bakım süresi ve projenin yarıda kalması hâlinde ne olacağı.
Web tasarım sözleşmesi hukuken neye karşılık gelir?
Bir ajansın ya da serbest çalışanın sizin için site yapması, Türk Borçlar Kanunu’ndaki eser sözleşmesine en yakın ilişkidir. 6098 sayılı Kanun’un 470. maddesi eser sözleşmesini, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlar.
Bu tanımın pratik bir sonucu var: Kanun, iş sahibine eseri teslimden sonra makul sürede gözden geçirme ve ayıpları bildirme yükümlülüğü yükler (madde 474). Yani “site teslim edildi, üç ay sonra formların çalışmadığını fark ettik” senaryosu, sözleşmede kabul süreci tanımlanmamışsa tartışmalı hâle gelir.
Sözleşmede hangi maddeler mutlaka yer almalı?
Aşağıdaki tablo, sözleşme taslağını okurken yanınızda tutabileceğiniz bir kontrol aracıdır.
| Madde | Ne yazmalı? | Yazılmazsa ne olur? |
|---|---|---|
| Kapsam | Sayfa listesi, dil sayısı, form, blog, entegrasyonlar | Her yeni istek “ek iş” olarak faturalanır |
| Takvim | Aşamalar ve her aşamanın teslim tarihi | Gecikmeye itiraz zemini kalmaz |
| Revizyon | Her aşamada kaç tur revizyon olduğu | Ya sonsuz tartışma ya da ilk taslağa mahkûmiyet |
| Ödeme | Aşamalara bağlı ödeme planı | Tamamı peşin ödenmiş, yarım kalmış proje |
| İçerik | Metin ve görselleri kimin hazırlayacağı | Proje “içerik bekleniyor” diye aylarca durur |
| Alan adı ve hosting | Kimin adına, kimin hesabında kayıtlı olacağı | Siteniz başka birinin hesabında yaşar |
| Erişimler | Yönetici, hosting, DNS bilgilerinin teslimi | Firma değiştirmek imkânsızlaşır |
| Haklar | Tasarım ve özel kod üzerindeki hakların devri | Siteyi taşımak veya değiştirmek tartışma yaratır |
| Lisanslar | Tema, eklenti, font, görsel lisansları kimin adına | Lisans süresi bitince güncelleme alamazsınız |
| Kabul | Test süresi ve kabul tutanağı | Hataların sorumluluğu belirsiz kalır |
| Bakım ve garanti | Ücretsiz destek süresi ve sonrası koşullar | Küçük bir hata için yeni teklif beklersiniz |
| Fesih | Proje yarıda kalırsa dosya ve ödeme durumu | Ödenen paranın karşılığını alamayabilirsiniz |
Tasarım ve kod kime ait olacak?
En çok yanlış bilinen konu bu. “Parasını ödedim, site benim” düşüncesi sezgisel olarak doğru gibi görünür; ancak fikri haklar açısından durum bu kadar basit değil.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, bilgisayar programlarını eser olarak kabul eder. Kanunun 18. maddesine göre mali hakları kullanma yetkisi kural olarak eser sahibine aittir; işçi veya memurun iş sırasında ürettiği eserler bu kuralın istisnasıdır. Dışarıdan çalıştığınız bir ajans ya da serbest çalışan sizin çalışanınız değildir. 52. madde ise mali haklara dair sözleşmelerin yazılı olmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar.
Sözleşmede bu nedenle şunları arayın:
- Size özel hazırlanan tasarım, metin ve kod üzerindeki mali hakların (çoğaltma, işleme, yayma, umuma iletim gibi) hangilerinin devredildiği.
- Devrin süre ve yer bakımından sınırsız olup olmadığı.
- Ajansın kendi kütüphanesi, hazır bileşenleri veya üçüncü taraf ürünleri için ayrı bir kullanım izni (lisans) hükmü.
- Kanunun 48. maddesi henüz meydana getirilmemiş eserlere ilişkin tasarrufları sınırladığı için, teslim ve ödeme tamamlandığında devrin ayrıca yazılı olarak teyit edileceğine dair bir hüküm.
- Ajansın siteyi referans olarak portföyünde gösterip gösteremeyeceği.
Alan adı ve hosting kimin adına kayıtlı olmalı?
Kısa ve net: işletmenizin. Ajans teknik yönetimi üstlenebilir, ödemeleri takip edebilir; ama alan adının kayıt sahibi ve hosting hesabının sahibi siz olmalısınız. Ajansın hesabında barındırılan sitelerde bu en azından sözleşmede yazılı olmalı: “Talep hâlinde alan adı transfer kodu ve tüm dosyalar … gün içinde teslim edilir.”
Pratik kontrol için sözleşmeye bir erişim listesi ekleyin: alan adı paneli, DNS yönetimi, hosting paneli, site yönetici hesabı, e-posta hesapları, Google Analytics ve Search Console mülkleri. Her biri için “sahibi” ve “yetkili kullanıcı” ayrı yazılmalı. Analiz hesaplarının ajansın hesabında açılması, firma değiştirdiğinizde yıllarca biriken veriyi kaybetmeniz anlamına gelebilir.
Revizyon ve kapsam kayması nasıl önlenir?
Projelerin çoğu kapsam kayması yüzünden uzar. Bunu önlemenin yolu, belirsiz ifadeleri ölçülebilir hâle getirmektir:
- “Kurumsal site” yerine sayfa adlarıyla bir liste.
- “Sınırsız revizyon” yerine “tasarım aşamasında 2, geliştirme aşamasında 1 tur revizyon”.
- “SEO uyumlu” yerine somut maddeler: başlık yapısı, meta alanları, site haritası, eski adreslerden yönlendirme.
- Kapsam dışı bir talep geldiğinde nasıl fiyatlandırılacağı (saat ücreti ya da ek teklif).
Eski bir siteyi yeniliyorsanız, eski adreslerin yeni sayfalara 301 yönlendirmesinin kimin işi olduğunu ayrıca yazın. Bu adım unutulduğunda yıllar içinde kazanılmış Google görünürlüğü birkaç haftada kaybolabilir.
Teslim ve kabul nasıl belgelenmeli?
İyi bir sözleşme, “bitti” kelimesini tanımlar. Önerdiğimiz akış şöyle:
- Site, yayına alınmadan önce test ortamında teslim edilir.
- İş sahibine belirli bir test süresi tanınır (örneğin 7 veya 10 iş günü).
- Bu sürede bildirilen hatalar tek bir listede toplanır ve düzeltilir.
- Kabul tutanağı imzalanır; son ödeme bu tutanağa bağlanır.
- Erişim bilgileri ve dosyalar tutanakla birlikte teslim edilir.
Kabulden sonra ortaya çıkan hatalar için ücretsiz destek süresi ayrıca yazılmalı. Bu sürenin bitmesinden sonraki güncelleme ve güvenlik işleri genellikle bakım sözleşmesinin konusudur; WordPress kullanan siteler için bunun neden önemli olduğunu WordPress site güvenliği rehberimizde anlattık.
Kişisel veriler sözleşmede nasıl ele alınmalı?
Siteniz form, üyelik ya da sipariş topluyorsa, ajans bu verilere teknik olarak erişebilir. 6698 sayılı KVKK’nın 12. maddesi, kişisel verilerin veri sorumlusu adına başka biri tarafından işlenmesi hâlinde, güvenlik tedbirleri konusunda veri sorumlusunun bu kişilerle birlikte müştereken sorumlu olduğunu söyler. Bu nedenle sözleşmeye ya da ekine, ajansın verilere hangi amaçla erişeceğini, gizlilik yükümlülüğünü ve iş bitince erişimin kapatılacağını yazmak yerinde olur.
Teklif ile sözleşme arasındaki fark nedir?
Birçok küçük projede tek sayfalık bir teklif onaylanıp iş başlıyor. Teklif fiyatı ve kapsamı özetler; sözleşme ise bir şey ters gittiğinde ne olacağını belirler. Teklifte bulunmayan hak devri, erişim teslimi ve fesih koşulları, anlaşmazlık anında en çok ihtiyaç duyulan maddelerdir.
Teklifleri karşılaştırırken nelere bakmanız gerektiğini web sitesi fiyatları yazımızda, firmayı değerlendirme ölçütlerini ise web tasarım firması seçerken dikkat edilecekler yazısında bulabilirsiniz.
İmzadan önce sorulacak 6 soru
- Alan adı ve hosting hesabı kimin adına açılacak?
- Proje bittiğinde hangi erişim bilgilerini ve dosyaları teslim alacağım?
- Tasarım ve kod üzerindeki haklardan hangileri bana geçiyor?
- Kaç tur revizyon hakkım var ve kapsam dışı işler nasıl fiyatlanıyor?
- Kabul süreci ve ücretsiz destek süresi ne kadar?
- Proje yarıda kalırsa ödediğim tutar ve hazırlanan dosyalar ne olacak?
Sosyal Uzman olarak Darıca’dan Türkiye geneline yürüttüğümüz projelerde alan adı, hosting ve tüm erişimler müşterinin adına açılır; kapsam ve teslim kuralları baştan yazılı hâle getirilir. Kurumsal projelerde nasıl çalıştığımızı kurumsal web tasarım sayfamızda görebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Web tasarım sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
Eser sözleşmesi için genel bir şekil şartı bulunmasa da, mali hakların devri FSEK’in 52. maddesine göre yazılı olmalıdır. Uyuşmazlık anında ispat açısından da yazılı sözleşme her zaman daha güvenlidir.
Hazır tema ile yapılan sitede de hak devri gerekir mi?
Temanın kendisi üçüncü bir tarafa aittir ve lisansla kullanılır. Size özel yapılan değişiklikler, metinler ve görseller için hak devri, tema lisansı için ise lisansın kimin adına alındığı sözleşmede belirtilmelidir.
Ajans siteyi kendi sunucusunda barındırırsa sorun olur mu?
Tek başına sorun değildir; ancak talep hâlinde dosyaların, veritabanının ve alan adı transfer kodunun belirli bir sürede teslim edileceği yazılı olmalıdır.
Proje yarıda kalırsa ne olur?
Sözleşmede fesih maddesi yoksa genel hükümlere başvurulur ve süreç uzar. Aşamalı ödeme ve her aşamada dosya teslimi, bu riski en aza indiren pratik yöntemdir.
Bakım sözleşmesi ayrı mı yapılmalı?
Genellikle evet. Kurulum işi tek seferliktir; güncelleme, yedekleme ve güvenlik takibi ise süreklidir. İkisini ayırmak, hangi hizmet için ne ödediğinizi netleştirir.
